Wie gaat nog voor zijn of haar genoegen naar een juridische bibliotheek? Als ontmoetings­plaats met studiegenoten is de Juridische Bibliotheek (JB) onovertroffen. Maar voor het vinden van bronnen is het wereldwijde web een geduchte concurrent. Zelf behoor ik tot het snel uitstervende ras van browsers die bij voorkeur een papieren tekst onder ogen hebben en die in de JB hopen te vinden. Mijn eigen JB is daartoe vanwege de nabijheid voor mij het meest geëigend. Maar het is ook aardig het doornemen van recente aanwinsten eens in een andere dan de eigen bibliotheek te doen. Als ik voor een promotie of een oratie toch in Leiden moet zijn, pleeg ik daar een bezoek aan de JB – gevestigd in het fraaie Kamerlingh Onnes Gebouw aan de Steenschuur – aan vast te knopen. Leiden heeft een prachtige collectie boeken en tijdschriften, een prettige inrichting waar de zon nog op de leesplaatsen valt en een goede dienstverlening. Maar niet alles is er nog oké, zoals ik onlangs merkte.

In mijn inleidende colleges rechtsvergelijking pleeg ik studenten aan te bevelen om bij een buitenlandse studiereis de plaatselijke JB te bezoeken. Een praktische tip is om tevoren na te gaan of die bibliotheek vrij toegankelijk is. Niet altijd is dat – ook buiten tentamenperiodes – het geval; een aanbeveling van de eigen docent is gewoonlijk voldoende om toegang te krijgen, maar dat moet wel tevoren worden geregeld. In ons land is de toegang tot de JB’s nog gratis. Althans dat dacht ik, totdat ik enige tijd geleden de Leidse JB wilde betreden. Zonder pasje bleek dat niet mogelijk. Hoe dat pasje te bekomen? De receptie van het Kamerlingh Onnes kon mij er niet aan helpen, evenmin als het Plexus-gebouw aan de Kaiserstraat waar ik naar werd gedirigeerd. Pas bij de universiteitsbibliotheek aan de Witte Singel kreeg ik ruim een uur later een toegangspas. Dankzij het feit dat ik zelf ooit in Leiden heb gestudeerd en nog in de archieven bleek vermeld. Maar hoe dat moet met niet-Leidenaren die het Kamerlingh Onnes willen betreden? Blijkens de website van de Leidse UB hebben medewerkers van Nederlandse universiteiten gratis toegang. Studenten hebben volgens deze website geen toegang tot de JB. Wel is het mogelijk voor € 10 een dagpas te bekomen. Waar staat niet vermeld – vermoedelijk is dat aan de Witte Singel. Maar wellicht is een mail vooraf aan de Leidse UB een goede raad. En trouwens: ooit was Leiden de meest vooraanstaande universiteit van ons land, die op alle fronten aan zusterfaculteiten werd gevolgd. Mogelijk is dat met bibliotheekpasjes ook het geval. Informeer daarom voor alle zekerheid niet alleen in de sleutelstad maar ook elders naar de modaliteiten voor toegang tot de bibliotheek.

Deze column is verschenen in Ars Aequi maart 2019.