Als je ooit een heavy metal concert of clip hebt gezien, ben je vast bekend met het handgebaar dat hier veelvuldig wordt gemaakt: de pink en wijsvinger omhoog en de duim opzij. Het is een bekend gebaar dat veel mensen kennen als ‘devil’s horns’. Naast deze duistere betekenis, wordt het in Amerika gebruikt als een gebaar om ‘I love you’ uit te drukken. Ondanks de algemene bekendheid, heeft een voormalig rockmuzikant recent een poging gedaan om dit gebaar vast te leggen als handelsmerk.

 

Het gaat om Gene Simmons van de glam-rock band KISS. Afgelopen juni diende Simmons de handelsmerkaanvraag in voor het ‘devil’s horn’-handgebaar. Hij claimde namelijk dat dit gebaar voor het eerst werd getoond tijdens zijn eigen ‘Hotter Than Hell’-tour in 1974.

 

De poging van Simmons ontving een grote tegenslag. Niet alleen door degenen die vinden dat het ‘devil’s horn’-gebaar veel te generiek is om door een individueel als handelsmerk te kunnen worden geclaimd, maar ook door anderen die het zagen als oneerlijke poging om het meest bekende ‘I love you’-handgebaar te kapitaliseren. Al twee weken na de handelsmerkaanvraag floot Simmons zichzelf terug en trok hij de aanvraag in. Waarom hij dit precies deed is niet bekend, maar alle negatieve reacties die hij op zich af kreeg, hebben hier zeker aan bijgedragen.

 

Ingewikkeld?

Hoe ingewikkeld is het eigenlijk om een handgebaar als handelsmerk te laten registreren? En is iemand dit ooit gelukt? Allereerst is het niet mogelijk om zomaar ‘een gebaar’ te laten registreren. Het past namelijk niet binnen de vele criteria die merkregistratiebureaus hanteren. Zo moet een handelsmerk bijvoorbeeld voldoende onderscheidend zijn. Daarnaast is het onmogelijk om de mens ervan te weerhouden om een bepaald handgebaar te maken, omdat een dergelijk persoon hier de rechten over heeft gekocht. Dit schendt onze uitingsvrijheid.

 

De enige manier waarop een handgebaar mogelijk zou kunnen worden toegelaten als handelsmerk, is wanneer de mens het gebaar direct kan terugverwijzen naar de persoon die het handelsmerk aanvraagt. Het moet dus één op één aan elkaar gelijk staan. Dit is duidelijk niet het geval bij de aanvraag van Simmons. Naast het feit dat de eerste associatie met het handgebaar ‘hardrock’ is (en niet ‘Gene Simmons’), schopt hij met deze aanvraag alle Amerikanen tegen de schenen.

 

Desalniettemin is het iemand een keer gelukt om een handgebaar vast te leggen als handelsmerk. In 1996 creëerde de Amerikaanse professionele worstelaar Diamond Dallas het handgebaar ‘diamond cutter’. Hierbij maak je een driehoek (diamantvorm) door je duimen en wijsvingers tegen elkaar aan te zetten. Toen rapper Jay Z bijna een decennium geleden publiekelijk een soortelijk gebaar maakte, heeft Dallas een rechtszaak tegen hem aangespannen op grond van ‘een inbreuk op zijn handelsmerk’. De zaak werd uiteindelijk buiten het gerechtshof afgehandeld met een zak geld van Jay Z.

 

Het is dus lastig om een handgebaar als handelsmerk aan te vragen, maar wanneer het gebaar als synoniem wordt gezien van de aanvrager, is het theoretisch wel mogelijk.