BovendEert_KummelingBoekbespreking. De twaalfde druk van het handboek over het Nederlandse parlement verscheen na ruim zes jaar parlementaire politiek. Recente gebeurtenissen hebben dan ook een plaats gekregen in de nieuwe editie. Zo krijgt de nieuwe formatieprocedure, zonder betrokkenheid van de koning, uitgebreide aandacht. Een andere recente ontwikkeling is de discussie over integriteit van volksvertegenwoordigers, waarbij ook actueel beleid wordt besproken.

In de inleiding wordt aangekondigd dat het boek op onderdelen nog kritischer geworden is. Zo gaan de auteurs uitgebreid in op de (on)wenselijkheid van veranderingen in het tweekamerstelsel. Zij nemen het op voor de Eerste Kamer en pleiten ervoor die kamer een recht van amendement toe te kennen. Ook de ontwikkeling van fractiediscipline wordt besproken: de auteurs betogen dat ‘te veel uit het oog verloren [wordt] dat Kamerleden geacht worden een zelfstandige en onafhankelijke positie in te nemen’ (p. 141). Een ander voorbeeld is de discussie over het referendum. De auteurs noemen de opkomstdrempel voor een raadgevend referendum ‘merkwaardig, voor een consultatief referendum wezensvreemd’ (p. 272).

Ook de wijze waarop de voorzitters de orde handhaven in het parlement wordt kritisch beschouwd. Hierbij worden bepalingen uit het Reglement van Orde in de context van de ver­ruwing van het parlementair debat besproken. De auteurs betogen dat de ordehandhaving in de Tweede Kamer ‘niet op de goede weg is’ (p. 159).

Het boek kan met recht als een standaardwerk gelden. Het dekt verschillende onderwerpen, van de interne regelingen van het parlement tot het kiesrecht, vanuit verschillende perspectieven. De auteurs schrijven toegankelijk en het boek is prettig leesbaar, wat maakt dat ‘Het Nederlandse parlement’ een breed publiek kan bedienen.

P.P.T. Bovend’Eert & H.R.B.M. Kummeling
Het Nederlandse Parlement
Deventer: Wolters Kluwer 2017, 587 p., € 44,30